Άμεσα ζητήματα του πρωτογενούς τομέα και της αγροδιατροφής στην Π.Ε. Σερρών

ΠΡΟΣ:
Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων
Κο Μαργαρίτη Σχοινά

ΘΕΜΑ: Άμεσα ζητήματα του πρωτογενούς τομέα και της αγροδιατροφής στην Π.Ε. Σερρών

Αξιότιμε κύριε Υπουργέ,

Το Επιμελητήριο Σερρών, ως θεσμικός εκπρόσωπος της επιχειρηματικής κοινότητας του Νομού, παρακολουθεί διαχρονικά με ιδιαίτερη προσοχή τα ζητήματα του πρωτογενούς τομέα, αναγνωρίζοντας την καθοριστική συμβολή του στην οικονομική και κοινωνική ζωή της περιοχής μας.

Άλλωστε, το Επιμελητήριο Σερρών είναι ένα από τα λίγα Επιμελητήρια της χώρας που διαθέτουν και λειτουργούν Αγροτικό Τμήμα, γεγονός που αποτυπώνει τη στενή σχέση του με τον αγροτικό κόσμο. Στο Επιμελητήριό μας είναι εγγεγραμμένοι και δραστηριοποιούνται πολλοί γεωργοί και κτηνοτρόφοι της περιοχής, τους οποίους στηρίζουμε και εκπροσωπούμε θεσμικά, μεταφέροντας τα προβλήματα και τις προτάσεις τους προς την Πολιτεία.

Για τον Νομό Σερρών, ο πρωτογενής τομέας δεν αποτελεί απλώς έναν ακόμη κλάδο της οικονομίας. Αποτελεί βασικό πυλώνα της τοπικής ανάπτυξης, συνδέεται άμεσα με τη μεταποίηση, το εμπόριο και την αγροδιατροφή και στηρίζει χιλιάδες οικογένειες και επιχειρήσεις.

Με την ευκαιρία της επίσκεψής σας στις Σέρρες, καταθέτουμε το παρόν υπόμνημα με συγκεκριμένα ζητήματα και προτάσεις που θεωρούμε ότι απαιτούν άμεση αντιμετώπιση, με στόχο τη στήριξη των γεωργών και κτηνοτρόφων μας και, συνολικά, την ενίσχυση της αγροτικής οικονομίας του Νομού Σερρών.

1. Ευλογιά αιγοπροβάτων – αποζημιώσεις και ανασύσταση ζωικού κεφαλαίου

Η Π.Ε. Σερρών αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους κτηνοτροφικούς νομούς της χώρας και, πριν από την εμφάνιση της ευλογιάς, διέθετε το μεγαλύτερο ζωικό κεφάλαιο αιγοπροβάτων στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας. Στις αρχές του 2025 λειτουργούσαν στον Νομό 1.374 αιγοπροβατοτροφικές εκμεταλλεύσεις, με συνολικό ζωικό κεφάλαιο 274.622 αιγοπρόβατα.

Η εξάπλωση της ευλογιάς έχει επιφέρει πρωτοφανές πλήγμα στη σερραϊκή κτηνοτροφία. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, έως το τέλος Μαρτίου 2026 στην Π.Ε. Σερρών είχαν καταγραφεί 187 επιβεβαιωμένα κρούσματα, τα οποία αφορούσαν 238 εκτροφές. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία της ίδιας περιόδου, οι θανατώσεις προβάτων είχαν ήδη φτάσει πάνω από τις 30.000. Έκτοτε έχουν επιβεβαιωθεί νέα κρούσματα στην Π.Ε. Σερρών, με αποτέλεσμα ο αριθμός των πληγεισών εκτροφών και των θανατωθέντων ζώων να έχει αυξηθεί σημαντικά.

Παρά τις αποζημιώσεις που έχουν ήδη καταβληθεί, κρίσιμο ζήτημα είναι τόσο η ολοκλήρωση των εκκρεμών αποζημιώσεων όσο και η επόμενη ημέρα. Οι κτηνοτρόφοι που έχασαν μέρος ή το σύνολο των κοπαδιών τους πρέπει να γνωρίζουν πότε και υπό ποιες προϋποθέσεις θα μπορέσουν να αποκτήσουν νέο ζωικό κεφάλαιο και να επαναλειτουργήσουν τις μονάδες τους. Αντίστοιχα, πρέπει να αποσαφηνιστεί πότε θα μπορούν και οι υγιείς μονάδες να προχωρήσουν σε αγορά ζώων για την αύξηση των κοπαδιών τους.

Ζητούμε:

• Την άμεση ολοκλήρωση όλων των εκκρεμών αποζημιώσεων, συμπεριλαμβανομένων των νεότερων θανατώσεων.
• Σαφές και συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για την άρση των περιορισμών και τη δυνατότητα αγοράς νέου ζωικού κεφαλαίου και ανασύστασης των κοπαδιών.
• Ειδικό πρόγραμμα στήριξης για την ανασύσταση του ζωικού κεφαλαίου και την πραγματική επανεκκίνηση των πληγεισών μονάδων.
• Να εξεταστεί, εφόσον το επιτρέπουν οι ευρωπαϊκοί κτηνιατρικοί κανόνες, η δυνατότητα η ανασύσταση να πραγματοποιείται με βάση την επιδημιολογική κατάσταση της κάθε Περιφερειακής Ενότητας και όχι συνολικά της Περιφέρειας.

2. Εκκρεμείς αγροτικές ενισχύσεις 2024–2025 και δεσμευμένες περιπτώσεις

Η καθυστέρηση πληρωμών εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα για τον αγροτικό κόσμο. Υπάρχουν παραγωγοί με εκκρεμότητες από τα έτη 2024 και 2025, καθώς και περιπτώσεις που παραμένουν δεσμευμένες λόγω ελέγχων ή τεχνικών ευρημάτων. Σε εθνικό επίπεδο, ακόμη και μετά τις αποδεσμεύσεις του Ιουνίου 2026, παρέμενε μεγάλος αριθμός αγροτεμαχίων δεσμευμένος στη βασική και στις συνδεδεμένες ενισχύσεις.

Για τους πραγματικούς παραγωγούς, η πολύμηνη αναμονή δημιουργεί σοβαρό πρόβλημα ρευστότητας σε μια περίοδο αυξημένου κόστους παραγωγής.

Ζητούμε:

• Την άμεση εκκαθάριση όλων των νόμιμων εκκρεμοτήτων των ετών 2024 και 2025 και την επιτάχυνση των ελέγχων.
• Συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα πληρωμών ανά έτος και καθεστώς ενίσχυσης.
• Όπου ένα επιμέρους εύρημα δεν επηρεάζει το σύνολο της αίτησης, να καταβάλλεται άμεσα το μη αμφισβητούμενο ποσό της ενίσχυσης.

3. ΕΑΕ / ΟΣΔΕ 2025 – ουσιαστική δυνατότητα διορθώσεων

Η ΕΑΕ 2025 έχει ανοίξει για διορθώσεις, όμως οι δυνατότητες παρέμβασης παραμένουν περιορισμένες και δεν επιτρέπουν τη θεραπεία όλων των πραγματικών και διορθώσιμων σφαλμάτων. Το πρόβλημα έχει ιδιαίτερη ένταση στην Π.Ε. Σερρών, όπου πραγματικοί παραγωγοί που καλλιέργησαν κανονικά τις εκτάσεις τους παραμένουν απλήρωτοι λόγω προβλημάτων ταυτοποίησης αγροτεμαχίων μέσω ΑΤΑΚ και ΚΑΕΚ.

Σε πολλές περιπτώσεις δεν πρόκειται για εικονικές δηλώσεις, αλλά για προβλήματα που προκύπτουν από τις ιδιαίτερες ιδιοκτησιακές και κτηματολογικές συνθήκες του Νομού.

Ζητούμε:

• Πλήρες και λειτουργικό άνοιγμα της ΕΑΕ 2025 για όλες τις νόμιμες διορθώσεις, με εύλογη προθεσμία ολοκλήρωσης.
• Σαφείς οδηγίες και επαρκή τεχνική υποστήριξη προς παραγωγούς και ΚΥΔ.
• Ειδική λύση για τις περιπτώσεις ΑΤΑΚ και ΚΑΕΚ, ώστε πραγματικοί παραγωγοί που αποδεικνύουν τη νόμιμη κατοχή και την πραγματική καλλιέργεια να μη χάνουν τις ενισχύσεις τους λόγω αδυναμιών αντιστοίχισης φορολογικών και κτηματολογικών στοιχείων.

4. ΕΑΕ / ΟΣΔΕ 2026 – καθυστερημένη έναρξη, προθεσμίες και λειτουργία myAGRO

Η ΕΑΕ 2026 τέθηκε σε λειτουργία στις 4 Αυγούστου 2026, με καταληκτική ημερομηνία την 16η Οκτωβρίου. Για δυνατότητα προκαταβολής έως 31 Οκτωβρίου απαιτείται υποβολή έως 15 Σεπτεμβρίου. Το χρονικό περιθώριο είναι ιδιαίτερα περιορισμένο, καθώς πρόκειται για νέο σύστημα και εξακολουθούν να υπάρχουν λειτουργικές και νομικές εκκρεμότητες. Η ΠΕΦΑΣΥ, μετά τη συνάντησή της με την ΑΑΔΕ στις 26 Αυγούστου, επισήμανε ότι η εφαρμογή δεν λειτουργεί ακόμη πλήρως και ορθά, ότι απουσιάζουν κρίσιμες νομικές διευκρινίσεις και ότι ερωτήματα χρηστών παραμένουν αναπάντητα.

Στις Σέρρες το ζήτημα είναι ακόμη εντονότερο λόγω του μεγάλου αριθμού αγροτεμαχίων, του πολυτεμαχισμού, της απουσίας αναδασμών σε πολλές περιοχές, των συνιδιοκτησιών και των εκκρεμοτήτων ή ασυμφωνιών του Κτηματολογίου. Παράλληλα, εδώ και δεκαετίες εφαρμόζονται πραγματικές ανταλλαγές αγροτεμαχίων μεταξύ παραγωγών για συγκέντρωση των καλλιεργειών, αμειψισπορά και μείωση του κόστους, οι οποίες πρέπει να μπορούν να αποτυπωθούν νόμιμα στο νέο σύστημα.

Ζητούμε:

• Άμεση τεχνική σταθεροποίηση του myAGRO και έκδοση όλων των απαιτούμενων οδηγιών και νομικών διευκρινίσεων.
• Ουσιαστική παράταση της προθεσμίας, ώστε να υπάρχει πραγματικός χρόνος για ορθή υποβολή των αιτήσεων χωρίς να τίθενται σε κίνδυνο οι ενισχύσεις.
• Λειτουργική διαδικασία τεκμηρίωσης της νόμιμης κατοχής και χρήσης αγροτεμαχίων στις περιπτώσεις πολυτεμαχισμού, κτηματολογικών εκκρεμοτήτων, συνιδιοκτησιών και πραγματικών ανταλλαγών καλλιεργούμενων εκτάσεων.

5. Πρόγραμμα Νέων Γεωργών – άμεση ολοκλήρωση αξιολόγησης

Η τελευταία πρόσκληση του προγράμματος Νέων Γεωργών δημοσιεύθηκε τον Νοέμβριο του 2024 και η διαδικασία υποβολής ολοκληρώθηκε το 2025. Έχει πλέον παρέλθει μεγάλο χρονικό διάστημα χωρίς να έχει ολοκληρωθεί για όλους τους υποψηφίους η διαδικασία των αποτελεσμάτων. Η καθυστέρηση στερεί από νέους ανθρώπους τη δυνατότητα να προγραμματίσουν επενδύσεις, εγκατάσταση και επαγγελματική πορεία στον πρωτογενή τομέα.

Ζητούμε:

• Την άμεση ολοκλήρωση της αξιολόγησης και έκδοση των αποτελεσμάτων.
• Συγκεκριμένη ημερομηνία ολοκλήρωσης της διαδικασίας και σαφές χρονοδιάγραμμα για τις επόμενες πληρωμές και υποχρεώσεις των δικαιούχων.

6. Σχέδια Βελτίωσης – εκκρεμότητες παλαιών και νέα πρόσκληση

Υπάρχουν ακόμη εκκρεμότητες σε παλαιά Σχέδια Βελτίωσης, με παραγωγούς που έχουν υλοποιήσει επενδύσεις και αναμένουν την ολοκλήρωση ελέγχων ή πληρωμών, γεγονός που επιβαρύνει σημαντικά τη ρευστότητά τους.

Παράλληλα, με την Κοινή Απόφαση που δημοσιεύθηκε στις 6 Αυγούστου 2026 ολοκληρώθηκε το θεσμικό πλαίσιο των νέων Σχεδίων Βελτίωσης, που αφορούν επενδύσεις ανταγωνιστικότητας, εξοικονόμησης ύδατος, κυκλικής οικονομίας και ενέργειας.

Ζητούμε:

• Την άμεση εκκαθάριση των ελέγχων και πληρωμών των παλαιών Σχεδίων Βελτίωσης.
• Την έκδοση, χωρίς νέα καθυστέρηση, της νέας πρόσκλησης.
• Επαρκή προϋπολογισμό και σαφές χρονοδιάγραμμα, ώστε οι παραγωγοί να μπορούν να προγραμματίσουν εγκαίρως τις επενδύσεις τους.

7. Βιολογική Κτηνοτροφία και Μελισσοκομία – νέα προκήρυξη με αξιόπιστους ελέγχους

Τον Μάιο του 2026 ανακοινώθηκε η ακύρωση των δράσεων βιολογικής κτηνοτροφίας και βιολογικής μελισσοκομίας μετά τα σοβαρά ευρήματα των ελέγχων. Η αντιμετώπιση της παραβατικότητας και η προστασία των ευρωπαϊκών και εθνικών πόρων είναι απολύτως αναγκαίες. Δεν πρέπει, όμως, οι πραγματικοί και συνεπείς παραγωγοί να στερηθούν ένα σημαντικό εργαλείο στήριξης λόγω παρατυπιών τρίτων.

Ζητούμε:

• Νέο, αυστηρό και διαφανές σύστημα ελέγχων που θα αποκλείει τις εικονικές περιπτώσεις και θα προστατεύει τους πραγματικούς παραγωγούς.
• Συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα επαναπροκήρυξης των δράσεων βιολογικής κτηνοτροφίας και βιολογικής μελισσοκομίας.
• Έγκαιρη ενημέρωση των ενδιαφερομένων για τους νέους όρους, ώστε να μπορέσουν να προετοιμαστούν σωστά.

8. Βιολογική Γεωργία – ολοκλήρωση εκκρεμών πληρωμών

Παρά τις πληρωμές που έχουν πραγματοποιηθεί για προηγούμενα έτη, εξακολουθούν να υπάρχουν παραγωγοί με εκκρεμότητες σε πληρωμές, διορθώσεις και ελέγχους των βιολογικών δράσεων. Η παρατεταμένη αβεβαιότητα δυσχεραίνει τον οικονομικό προγραμματισμό των εκμεταλλεύσεων.

Ζητούμε:

• Την πλήρη εκκαθάριση των εκκρεμών υποθέσεων και ελέγχων.
• Σαφές χρονοδιάγραμμα πληρωμών ανά δράση και έτος, ώστε κάθε δικαιούχος να γνωρίζει πότε θα ολοκληρωθεί η υπόθεσή του.

9. Αρδευτικά έργα – ΤΟΕΒ/ΓΟΕΒ – διαχείριση νερού

Ο Νομός Σερρών διαθέτει έναν από τους σημαντικότερους αγροτικούς κάμπους της χώρας, με περίπου 800.000 αρδευόμενα στρέμματα, και η βιωσιμότητα της αγροτικής παραγωγής του εξαρτάται άμεσα από την επάρκεια και την ορθολογική διαχείριση του νερού.

Τα τελευταία χρόνια έχουν δρομολογηθεί σημαντικές παρεμβάσεις εκσυγχρονισμού στα αρδευτικά δίκτυα του Νομού, μεταξύ άλλων στους ΤΟΕΒ Νιγρίτας, Σιδηροκάστρου και Δημητριτσίου–Στρυμονικού, ενώ βρίσκονται σε διαφορετικά στάδια ωρίμανσης έργα όπως ο εκσυγχρονισμός του αρδευτικού δικτύου Σερρών, η επέκταση της κύριας διώρυγας 5Κ και το αρδευτικό δίκτυο Μητρουσίου–Λευκώνα.

Ωστόσο, μεγάλο μέρος των υφιστάμενων υποδομών είναι παλαιό και απαιτεί συνεχή συντήρηση και εκσυγχρονισμό, ενώ οι ανάγκες για εξοικονόμηση νερού και ενέργειας καθίστανται ολοένα μεγαλύτερες.

Ζητούμε:

• Την ταχεία ολοκλήρωση των ήδη ενταγμένων και συμβασιοποιημένων έργων εκσυγχρονισμού των αρδευτικών δικτύων του Νομού.
• Την ωρίμανση και χρηματοδότηση των νέων εγγειοβελτιωτικών έργων που βρίσκονται σε μελετητικό ή αδειοδοτικό στάδιο, με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.
• Τη διασφάλιση σταθερής χρηματοδότησης για τη συντήρηση και τον εκσυγχρονισμό των υποδομών των ΤΟΕΒ και του ΓΟΕΒ, με έμφαση στην τηλεμετρία, την εξοικονόμηση νερού και τη μείωση του ενεργειακού κόστους.
• Την κατάρτιση, σε συνεργασία με την Περιφέρεια, τους Δήμους, τον ΓΟΕΒ και τους ΤΟΕΒ, ενός ολοκληρωμένου σχεδίου διαχείρισης των υδάτινων πόρων και των αρδευτικών υποδομών της Π.Ε. Σερρών, με συγκεκριμένη ιεράρχηση των αναγκαίων έργων.

10. Ενεργειακό κόστος πρωτογενούς τομέα και αγροδιατροφής

Η ενέργεια αποτελεί κρίσιμο συντελεστή κόστους για την άρδευση, τις κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις, τα ψυγεία, τη μεταποίηση και την τυποποίηση. Η μείωση του ενεργειακού κόστους είναι απαραίτητη για να παραμείνουν ανταγωνιστικές οι γεωργικές και κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις και οι επιχειρήσεις αγροδιατροφής.

Ζητούμε:

• Μόνιμες και προβλέψιμες παρεμβάσεις για τη μείωση του ενεργειακού κόστους στον πρωτογενή τομέα.
• Ευκολότερη πρόσβαση σε επενδύσεις ΑΠΕ, ενεργειακού συμψηφισμού και αποθήκευσης ενέργειας.
• Ειδικά χρηματοδοτικά εργαλεία για συλλογικά σχήματα παραγωγών και αγροδιατροφικές επιχειρήσεις.

11. Εργάτες γης και ανανέωση του ανθρώπινου δυναμικού

Η έλλειψη εργατικών χεριών αποτελεί πλέον διαρθρωτικό πρόβλημα για πολλές καλλιέργειες και δημιουργεί σοβαρές δυσκολίες στις περιόδους αιχμής. Ταυτόχρονα, η γήρανση του αγροτικού πληθυσμού καθιστά αναγκαία την προσέλκυση και παραμονή νέων ανθρώπων στην ύπαιθρο.

Ζητούμε:

• Απλούστευση και επιτάχυνση των διαδικασιών νόμιμης μετάκλησης και απασχόλησης εργατών γης.
• Καλύτερο προγραμματισμό των αναγκών ανά περιοχή και καλλιέργεια, ώστε οι εργαζόμενοι να είναι διαθέσιμοι όταν πραγματικά χρειάζονται.
• Ισχυρότερα κίνητρα για την εγκατάσταση και παραμονή νέων ανθρώπων στον πρωτογενή τομέα και στην ύπαιθρο.

12. Θεσμική στήριξη του AGROSERRES στο πλαίσιο της SEREXPO

Το Επιμελητήριο Σερρών επιδιώκει το AGROSERRES, στο πλαίσιο της SEREXPO, να εξελιχθεί σε σταθερό σημείο συνάντησης του πρωτογενούς τομέα, της αγροδιατροφής, της αγροτικής τεχνολογίας και της μεταποίησης για τη Βόρεια Ελλάδα και τα Βαλκάνια. Η γεωγραφική θέση των Σερρών και η ισχυρή αγροτική παραγωγή της περιοχής μπορούν να στηρίξουν έναν θεσμό με ουσιαστικό περιφερειακό και διασυνοριακό χαρακτήρα.

Ζητούμε:

• Τη θεσμική συμμετοχή και σταθερή στήριξη του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων στο AGROSERRES.
• Παρουσία υπηρεσιών και εποπτευόμενων φορέων του Υπουργείου, με ενημέρωση παραγωγών και επιχειρήσεων.
• Συνδιοργάνωση θεματικών ημερίδων, επιχειρηματικών συναντήσεων και δράσεων εξωστρέφειας με έμφαση στη Βόρεια Ελλάδα και τα Βαλκάνια.

Κύριε Υπουργέ,

Τα παραπάνω ζητήματα επηρεάζουν άμεσα το αγροτικό εισόδημα, τη βιωσιμότητα των εκμεταλλεύσεων και συνολικά την οικονομία της Π.Ε. Σερρών. Το Επιμελητήριο Σερρών είναι στη διάθεση του Υπουργείου για συνεργασία και για την κατάθεση αναλυτικών στοιχείων από παραγωγούς και επιχειρήσεις της περιοχής. Αναμένουμε συγκεκριμένες και άμεσα εφαρμόσιμες απαντήσεις και, όπου απαιτείται, σαφές χρονοδιάγραμμα υλοποίησης.

Με τιμή

Αθανάσιος Μαλλιαράς
Πρόεδρος Επιμελητηρίου Σερρών