Γονείς: Αφήστε τα παιδιά να κάνουν λάθη – Γιατί δεν χρειάζεται να τα λύνετε όλα εσείς

Η κυρία Σοφία Λαμπροπούλου, Πρόεδρος Διοικούσας Επιτροπής των Δημόσιων Ωνασείων Σχολείων, Καθηγήτρια του ΕΜΠ, εξηγεί πώς η συνεργασία οικογένειας και σχολείου βοηθά τα παιδιά να αναλαμβάνουν ευθύνες και να αποκτούν εμπιστοσύνη στις δυνάμεις τους

*Γράφει η κυρία Σοφία Λαμπροπούλου, Πρόεδρος της Διοικούσας Επιτροπής των Δημόσιων Ωνασείων Σχολείων (Δ.Ε.ΔΗΜ.Ω.Σ.), Καθηγήτρια της Σχολής Εφαρμοσμένων Μαθηματικών και Φυσικών Επιστημών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου

Η σχέση οικογένειας και σχολείου είναι μία από τις σημαντικότερες παραμέτρους της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Είναι απόλυτα φυσικό οι γονείς και οι κηδεμόνες να ενδιαφέρονται έμπρακτα για την πρόοδο, την ευημερία και τις προοπτικές των παιδιών τους. Αυτό το ενδιαφέρον αποτελεί πολύτιμο σύμμαχο για κάθε εκπαιδευτικό, αρκεί να καλλιεργείται μέσα σε ένα περιβάλλον αμοιβαίας εμπιστοσύνης και σεβασμού των διακριτών ρόλων.

Στην πράξη, τα όρια είναι σαφή. Ο γονιός/κηδεμόνας έχει κάθε δικαίωμα -και οφείλει- να ενημερώνεται, να ενδιαφέρεται, να ρωτά και να εκφράζει μια ανησυχία, μέσα από τους θεσμικούς διαύλους και με σεβασμό στη δουλειά που γίνεται στο σχολείο. Δεν είναι όμως ρόλος του, για παράδειγμα, να υπαγορεύει τη βαθμολογία, τη διδακτική μέθοδο ή τη διαχείριση της τάξης, ούτε να «λύνει» για λογαριασμό του παιδιού κάθε δυσκολία με συμμαθητές ή καθηγητές.

Όταν το κάνει, το παιδί μαθαίνει ότι τα προβλήματα τα λύνουν οι άλλοι. Ο σεβασμός στον παιδαγωγικό ρόλο του σχολείου και η εμπιστοσύνη στις δυνατότητες των εκπαιδευτικών δημιουργούν τις απαραίτητες προϋποθέσεις για την πρόοδο των παιδιών. Τα Δημόσια Ωνάσεια Σχολεία δημιουργήθηκαν με στόχο να προσφέρουν περισσότερες ευκαιρίες σε παιδιά ανά την Ελλάδα, συμβάλλοντας έτσι και στην ενίσχυση των τοπικών κοινωνιών. Από την πρώτη στιγμή, στόχος μας ήταν να έχουμε στο πλευρό μας όχι μόνο τους μαθητές, αλλά και τις οικογένειές τους, αναγνωρίζοντας ότι η εμπιστοσύνη και η ενεργός συμμετοχή των γονέων και των κηδεμόνων αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την επιτυχία αυτού του εγχειρήματος. Και είναι ενθαρρυντικό ότι βλέπουμε αυτή τη σχέση να οικοδομείται μέρα με τη μέρα.


Απαραίτητος ο χώρος στα παιδιά να κάνουν λάθη και να αντιμετωπίζουν τις συνέπειες

Όλοι θέλουμε τα παιδιά μας να μεγαλώσουν και να γίνουν ανεξάρτητοι, υπεύθυνοι και ενεργοί πολίτες. Για να συμβεί αυτό, χρειάζεται να τους δώσουμε την ευκαιρία να δοκιμάσουν τις δυνάμεις τους. Η αυτονομία καλλιεργείται σταδιακά, μέσα από μικρές καθημερινές αποφάσεις, πρωτοβουλίες, πειραματισμούς, επιτυχίες αλλά και προκλήσεις.

Αναγνωρίζοντας κατ’ αρχήν τα πολύτιμα εφόδια που προσφέρουν οι γνώσεις για την εξέλιξη και την πορεία ενός παιδιού, η προσέγγιση που έχουμε στα Δημόσια Ωνάσεια Σχολεία δεν περιορίζεται στην απόκτηση ή αποστήθιση γνώσεων. Μέσα από τη σχολική καθημερινότητα, τις ομαδικές δραστηριότητες, τις καλλιτεχνικές και αθλητικές δραστηριότητες και την καλλιέργεια δεξιοτήτων και άλλων γνωστικών πεδίων στους Ομίλους και τα Σύνολα, θέλουμε οι μαθητές και οι μαθήτριες να ανακαλύπτουν τις δυνατότητές τους, να συνεργάζονται και να αναπτύσσουν την κριτική τους σκέψη.

Σε αυτή την προσπάθεια, οι γονείς και η δουλειά που γίνεται στην οικογένεια έχουν καθοριστικό ρόλο. Όμως, το να στεκόμαστε δίπλα σε ένα παιδί δεν σημαίνει να το απαλλάσσουμε από κάθε δυσκολία ή από τις συνέπειες των πράξεών του. Σημαίνει να του προσφέρουμε την υποστήριξη και την καθοδήγηση που χρειάζεται για να μάθει να διαχειρίζεται και τα δύο. Ακόμη και το λάθος, όταν αντιμετωπίζεται με εποικοδομητικό τρόπο, μπορεί να γίνει εξαιρετικά πολύτιμο μάθημα.

Πώς σχολείο και οικογένεια οικοδομούν σχέση εμπιστοσύνης

Μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για κάθε γονέα είναι να βρει την ισορροπία ανάμεσα στην επιθυμία να προστατεύσει το παιδί του και στην ανάγκη να του επιτρέψει να αναπτύξει τη δική του κρίση. Τα όρια που δοκιμάζονται συχνότερα είναι γνώριμα σε κάθε εκπαιδευτικό: η αμφισβήτηση ενός βαθμού ή μιας παιδαγωγικής απόφασης πριν καν ακουστεί η εξήγηση, η επικοινωνία που κάποιες φορές βγαίνει εκτός πλαισίου, και η τάση του γονιού να αναλαμβάνει υποχρεώσεις που ανήκουν στο παιδί.

Η απάντηση είναι η σταθερή, ειλικρινής επικοινωνία ανάμεσα στο σχολείο και την οικογένεια, που στα Δημόσια Ωνάσεια Σχολεία επιδιώκουμε να υπάρχει συστηματικά, βοηθώντας μεταξύ άλλων και τους εκπαιδευτικούς να αναπτύξουν σχετικές δεξιότητες μέσα από πρόσθετες επιμορφώσεις. Μέσα από την τακτική επικοινωνία και τον διάλογο, με σεβασμό στο ρόλο της κάθε πλευράς, χτίζεται μια ουσιαστική σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ οικογένειας και σχολείου, η οποία αποτελεί το αναγκαίο πλαίσιο για την απρόσκοπτη πορεία των μαθητών και μαθητριών προς τη μάθηση και την προσωπική τους ανάπτυξη.

Τα αυξανόμενα περιστατικά βίας μεταξύ των νέων που ακούμε καθημερινά στις ειδήσεις αναδεικνύουν την ανάγκη για στενότερη συνεργασία οικογένειας και σχολείου. Πιστεύουμε ότι η πρόληψη ξεκινά από την καθημερινή καλλιέργεια του σεβασμού, της ενσυναίσθησης και της υπευθυνότητας. Δεν χρειάζεται να αναζητούμε υπαίτιους, αλλά τρόπους να στεκόμαστε πιο ουσιαστικά δίπλα στα παιδιά μας. Γιατί τα περιστατικά βίας αναδεικνύουν πρωτίστως τις δικές μας ευθύνες. Ως μητέρα, αλλά και ως πανεπιστημιακή δασκάλα επί πολλά χρόνια, πιστεύω ότι εμείς οι γονείς έχουμε συχνά μεγαλύτερες ευθύνες από όσες είμαστε διατεθειμένοι να αναγνωρίσουμε, και συμπεριλαμβάνω τον εαυτό μου. Τα όρια, ο σεβασμός στον άλλον και η ευθύνη για τις πράξεις μας μαθαίνονται πρώτα στην οικογένεια.

Το σχολείο μπορεί να κάνει πολλά, αλλά δεν μπορεί –και δεν πρέπει- να υποκαταστήσει το σπίτι.

Ο ρόλος του σχολείου είναι να είναι αρωγός στο παιδαγωγικό έργο της οικογένειας, καλλιεργώντας στην καθημερινή πράξη τις αξίες του ανθρωπισμού και της δημοκρατίας, τον διάλογο, τη δικαιοσύνη και την εργατικότητα. Ο ρόλος του γονιού είναι να είναι αρωγός στο παιδαγωγικό έργο και την αποστολή του σχολείου και να το βλέπει ως τη μικρή κοινωνία στην οποία «ανοίγεται» το παιδί του, και του παρέχει απαραίτητα εφόδια. Είναι ευνόητο ότι τα όρια των παραπάνω διακριτών ρόλων οφείλουν να γίνονται σεβαστά εκατέρωθεν, ειδάλλως δεν μπορεί να οικοδομηθεί σχέση εμπιστοσύνης.

Πώς το σχολείο μπορεί να καλλιεργήσει παιδιά με αυτοπεποίθηση και αυτονομία

Ένα σχολείο που ακούει τους μαθητές του, ενθαρρύνει τις πρωτοβουλίες τους και τους δίνει ουσιαστικές ευκαιρίες συμμετοχής, τούς διδάσκει στην πράξη τι σημαίνει υπευθυνότητα.

Παράλληλα, ένα περιβάλλον στο οποίο κάθε παιδί αισθάνεται ασφαλές και αποδεκτό το βοηθά να αποκτήσει εμπιστοσύνη στον εαυτό του.

Στα Δημόσια Ωνάσεια Σχολεία φιλοδοξούμε να δημιουργήσουμε ένα τέτοιο περιβάλλον, με μέριμνα όχι μόνο για τη μαθησιακή πρόοδο, αλλά και για τη συναισθηματική και κοινωνική ανάπτυξη των παιδιών. Η παρουσία σχολικού ψυχολόγου, κοινωνικού λειτουργού και νοσηλευτή στις σχολικές μονάδες του δικτύου ενισχύει το υποστηρικτικό πλαίσιο, προσφέροντας πολύτιμη βοήθεια στους μαθητές, στους εκπαιδευτικούς και στις οικογένειές τους.

Θα ήθελα, τέλος, να σταθώ σε κάτι που θεωρώ ουσιαστικό: τα παιδιά μαθαίνουν πολύ περισσότερο από τη συμπεριφορά μας παρά από τις συμβουλές μας. Όταν μας βλέπουν να ακούμε, να αναγνωρίζουμε τα λάθη μας και να σεβόμαστε τους άλλους ανθρώπους, τους προσφέρουμε ίσως το σημαντικότερο μάθημα. Και αυτό είναι μια ευθύνη, αλλά και μια μεγάλη ευκαιρία, που μοιραζόμαστε όλοι.

via ygeiamou