Λευτέρης Αβραμάκης - Νομός Σερρών: Από την εγκατάλειψη και τη δημογραφική συρρίκνωση σε μια νέα αναπτυξιακή προοπτική
Λευτέρης Αβραμάκης - η ανάπτυξη των Σερρών δεν είναι ένα τοπικό αίτημα. Είναι ζήτημα κοινωνικής δικαιοσύνης, ισότιμης περιφερειακής ανάπτυξης και εθνικής προτεραιότητας.
Άρθρο του Λευτέρη Αβραμάκη στέλεχος του ΠΑΣΟΚ και πρώην Βουλευτής Ν. Σερρών
Ένα άρθρο πολιτικής παρέμβασης, με την οπτική ενός στελέχους του ΠΑΣΟΚ, που εστιάζει στα πραγματικά προβλήματα του τόπου και καταθέτει συγκεκριμένες προτάσεις για την ανασυγκρότησή του.
Ο Νομός Σερρών βρίσκεται αντιμέτωπος με μια παρατεταμένη αναπτυξιακή και κοινωνική υποχώρηση.
Η πληθυσμιακή συρρίκνωση, η γήρανση του πληθυσμού, η αποδυνάμωση της παραγωγικής βάσης, οι δυσκολίες του πρωτογενούς τομέα, η πίεση στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και η φυγή των νέων συνθέτουν μια πραγματικότητα που δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται με αποσπασματικά μέτρα και γενικόλογες εξαγγελίες.
Το πρόβλημα των Σερρών δεν είναι μόνο οικονομικό. Είναι βαθιά κοινωνικό, δημογραφικό και αναπτυξιακό. Είναι το πρόβλημα ενός τόπου που διαθέτει σημαντικά συγκριτικά πλεονεκτήματα, αλλά δεν έχει καταφέρει να τα μετατρέψει σε σταθερές ευκαιρίες απασχόλησης, εισοδήματος και προοπτικής για τους ανθρώπους του.
Και αυτή η πορεία δεν είναι αναπόφευκτη. Είναι μια κατάσταση που απαιτεί πολιτικές αποφάσεις, σχέδιο, διεκδίκηση και συγκεκριμένες παρεμβάσεις.
Η δημογραφική κρίση είναι το πιο ηχηρό καμπανάκι σύμφωνα με τον κ. Αβραμάκη
Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ είναι αποκαλυπτικά. Η Περιφερειακή Ενότητα Σερρών από 176.430 μόνιμους κατοίκους το 2011 έφτασε στους 151.317 το 2021. Μια απώλεια περίπου 25.000 ανθρώπων, δηλαδή 14,2% του πληθυσμού μέσα σε μία δεκαετία.
Η υπογεννητικότητα, η γήρανση και κυρίως η αναγκαστική μετακίνηση νέων ανθρώπων προς τη Θεσσαλονίκη, την Αθήνα ή το εξωτερικό δεν είναι ανεξάρτητα φαινόμενα. Συνδέονται άμεσα με την έλλειψη σταθερών θέσεων εργασίας, τις χαμηλές αμοιβές, την περιορισμένη επιχειρηματική δραστηριότητα και την απουσία επαγγελματικών προοπτικών.
Δεν μπορούμε να μιλάμε για δημογραφική αναγέννηση όταν ένας νέος άνθρωπος δεν μπορεί να βρει αξιοπρεπή εργασία, να αποκτήσει κατοικία, να δημιουργήσει οικογένεια και να σχεδιάσει το μέλλον του στον τόπο όπου γεννήθηκε.
Χρειαζόμαστε μια ολοκληρωμένη δημογραφική πολιτική για τις Σέρρες, με:
• Κίνητρα εγκατάστασης νέων οικογενειών και επιστροφής νέων επιστημόνων.
• Ενίσχυση των παιδικών σταθμών, των σχολείων και των δομών υγείας στην περιφέρεια.
• Πρόγραμμα προσιτής κατοικίας για νέους εργαζόμενους και οικογένειες.
• Οικονομικά και φορολογικά κίνητρα για νέες επιχειρήσεις και νέες θέσεις εργασίας.
• Ειδικό σχέδιο στήριξης των ορεινών και απομακρυσμένων χωριών.
Πρωτογενής τομέας: Από την παραγωγή χαμηλού εισοδήματος στην παραγωγή προστιθέμενης αξίας
Οι Σέρρες είναι ένας από τους σημαντικότερους αγροτικούς νομούς της χώρας. Διαθέτουν εύφορη γη, τον Στρυμόνα, σημαντικές αρδευτικές υποδομές, δυναμική γεωργική παραγωγή και ισχυρή κτηνοτροφική δραστηριότητα.
Κι όμως, ο αγρότης και ο κτηνοτρόφος βρίσκονται αντιμέτωποι με το αυξημένο κόστος παραγωγής, την ενέργεια, τα καύσιμα, τις ζωοτροφές, τις ελλείψεις εργατικών χεριών, τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και την αβεβαιότητα των τιμών.
Η κτηνοτροφία, μάλιστα, έχει υποστεί σοβαρό πλήγμα από την ευλογιά των αιγοπροβάτων, με μεγάλες απώλειες ζωικού κεφαλαίου και εκμεταλλεύσεων στην περιοχή.
Η απάντηση δεν μπορεί να είναι μόνο οι αποζημιώσεις και οι έκτακτες ενισχύσεις. Χρειάζεται αλλαγή παραγωγικού προσανατολισμού.
Οι προτάσεις μας πρέπει να περιλαμβάνουν:
• Εκσυγχρονισμό αρδευτικών δικτύων και έργα διαχείρισης υδάτινων πόρων, ώστε να περιοριστούν οι απώλειες νερού και το ενεργειακό κόστος.
• Σταθερό και προβλέψιμο πλαίσιο για το κόστος αγροτικής ενέργειας και καυσίμων.
• Ενίσχυση της συμβολαιακής γεωργίας και των συνεταιριστικών σχημάτων, με πραγματική διαπραγματευτική δύναμη για τους παραγωγούς.
• Δημιουργία συγχρόνων μονάδων μεταποίησης και τυποποίησης αγροτικών και κτηνοτροφικών προϊόντων στον νομό.
• Σύνδεση της αγροτικής παραγωγής με την έρευνα, την τεχνολογία, την καινοτομία και την εξαγωγική δραστηριότητα.
• Ουσιαστικό σχέδιο πρόληψης ζωονόσων, επαρκείς κτηνιατρικές υπηρεσίες και γρήγορες, δίκαιες αποζημιώσεις.
Δεν αρκεί να παράγουμε προϊόντα. Πρέπει να μπορούμε να τα μεταποιούμε, να τα τυποποιούμε, να τα εμπορευόμαστε και να κρατάμε την προστιθέμενη αξία στον τόπο μας.
Μικρομεσαίες επιχειρήσεις και ελεύθεροι επαγγελματίες:
Η ραχοκοκαλιά της τοπικής οικονομίας
Η εμπορική και επιχειρηματική δραστηριότητα των Σερρών αντιμετωπίζει σοβαρές δυσκολίες. Η ακρίβεια, το λειτουργικό κόστος, οι φορολογικές και ασφαλιστικές υποχρεώσεις, η δυσκολία πρόσβασης σε χρηματοδότηση και η περιορισμένη αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών δημιουργούν ένα ασφυκτικό περιβάλλον.
Η εικόνα αποτυπώνεται και στα οικονομικά δεδομένα. Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιοποιήθηκαν για το πρώτο εξάμηνο του 2025, ο τζίρος των επιχειρήσεων εστίασης στον νομό μειώθηκε κατά 7,7%, έναντι μείωσης 2,6% σε πανελλαδικό επίπεδο.
Επιπλέον, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία των Περιφερειακών Λογαριασμών για το 2023, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Π.Ε. Σερρών διαμορφώθηκε περίπου στα 13.156 ευρώ, έναντι 16.982 ευρώ στην Κεντρική Μακεδονία και 21.301 ευρώ στο σύνολο της χώρας.
Αυτό σημαίνει ότι δεν έχουμε μόνο πρόβλημα επιχειρηματικής δραστηριότητας. Έχουμε και πρόβλημα εισοδήματος, παραγωγικότητας και οικονομικής σύγκλισης.
Χρειάζεται ένα νέο πλαίσιο στήριξης της μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας:
• Πρόσβαση των μικρών επιχειρήσεων σε χρηματοδοτικά εργαλεία, με λιγότερους αποκλεισμούς.
• Ρεαλιστικές ρυθμίσεις οφειλών προς Δημόσιο και ασφαλιστικά ταμεία.
• Σταθερό φορολογικό περιβάλλον και περιορισμός της γραφειοκρατίας.
• Ειδικά προγράμματα ενίσχυσης της ψηφιακής και ενεργειακής αναβάθμισης.
• Στήριξη των νέων επαγγελματιών και επιστημόνων που θέλουν να δημιουργήσουν τη δική τους επιχείρηση.
• Αναβάθμιση των εμπορικών κέντρων και τόνωση της τοπικής κατανάλωσης.
Οι μικρομεσαίοι επιχειρηματίες και οι ελεύθεροι επαγγελματίες δεν ζητούν προνόμια. Ζητούν να μπορούν να εργάζονται, να επενδύουν, να δημιουργούν θέσεις εργασίας και να αμείβονται δίκαια για τον κόπο τους.
Υποδομές, μεταφορές, τουρισμός και δημόσιες υπηρεσίες
Η αναπτυξιακή προοπτική των Σερρών δεν μπορεί να εξαντλείται στα όρια της αγροτικής και εμπορικής δραστηριότητας.
Η γεωγραφική θέση του νομού, η γειτνίαση με τη Βουλγαρία, η Εγνατία Οδός, η ιστορική και πολιτιστική κληρονομιά, ο Λαϊλιάς, η λίμνη Κερκίνη, η Αμφίπολη και τα ιαματικά λουτρά δημιουργούν σημαντικές δυνατότητες.
Απαιτείται όμως ένα συνεκτικό σχέδιο:
• Βελτίωση του οδικού δικτύου και των συνδέσεων με τους γειτονικούς νομούς και τις διασυνοριακές αγορές.
• Αξιοποίηση του σιδηροδρομικού δικτύου και αναβάθμιση των εμπορευματικών μεταφορών.
• Ολοκληρωμένο σχέδιο τουριστικής ανάπτυξης με έμφαση στον φυσιολατρικό, πολιτιστικό, θρησκευτικό και ιαματικό τουρισμό.
• Ενίσχυση του Νοσοκομείου Σερρών και των Κέντρων Υγείας, με επαρκές ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό.
• Στήριξη των σχολείων, των κοινωνικών δομών και των δημόσιων υπηρεσιών στην περιφέρεια.
Η περιφερειακή ανάπτυξη δεν μπορεί να υπάρξει όταν ο κάτοικος ενός χωριού δεν έχει ισότιμη πρόσβαση στην υγεία, στην εκπαίδευση και στις βασικές δημόσιες υπηρεσίες.
Τι πρέπει να αλλάξει: Ένα ολοκληρωμένο σχέδιο ανασυγκρότησης των Σερρών
Το ζητούμενο δεν είναι να καταγράψουμε απλώς τα προβλήματα. Είναι να διαμορφώσουμε ένα συγκεκριμένο σχέδιο με στόχους, χρονοδιάγραμμα, χρηματοδότηση και μετρήσιμα αποτελέσματα.
Ως πολιτική πρόταση, καταθέτω την ανάγκη διαμόρφωσης ενός Σχεδίου Παραγωγικής, Δημογραφικής και Κοινωνικής Ανασυγκρότησης της Περιφερειακής Ενότητας Σερρών, με πέντε βασικούς άξονες:
• Δημογραφική αναγέννηση: Κίνητρα για νέους, οικογένειες, εργασία και επιστροφή ανθρώπινου δυναμικού.
• Παραγωγική ανασυγκρότηση: Σύνδεση πρωτογενούς παραγωγής, μεταποίησης, εμπορίου και εξαγωγών.
• Επιχειρηματική επανεκκίνηση: Χρηματοδότηση, φορολογική δικαιοσύνη και ουσιαστική στήριξη μικρομεσαίων και ελεύθερων επαγγελματιών.
• Υποδομές και ποιότητα ζωής: Μεταφορές, υγεία, εκπαίδευση, ενέργεια και ψηφιακές υπηρεσίες.
• Αξιοποίηση ευρωπαϊκών και εθνικών πόρων: Στοχευμένη διεκδίκηση χρηματοδοτήσεων με βάση τις πραγματικές ανάγκες του νομού και όχι την αποσπασματική ένταξη έργων χωρίς συνολικό αναπτυξιακό αποτέλεσμα.
Για να προχωρήσει αυτό το σχέδιο, χρειάζεται μια μόνιμη συνεργασία της αυτοδιοίκησης, των παραγωγικών φορέων, του Επιμελητηρίου, των εργαζομένων, των επιστημονικών και κοινωνικών οργανώσεων και της πολιτείας. Χρειάζεται επίσης δημόσια λογοδοσία: να γνωρίζουμε τι διεκδικουμε, τι χρηματοδοτείται, τι υλοποιείται και ποιο είναι το πραγματικό αποτέλεσμα για την τοπική κοινωνία.
Η πολιτική ευθύνη και η επόμενη ημέρα
Ως στέλεχος του ΠΑΣΟΚ, πιστεύω ότι η συζήτηση για την επόμενη ημέρα των Σερρών πρέπει να ξεφύγει από τη λογική των γενικών υποσχέσεων και των αποσπασματικών παρεμβάσεων.
Η περιφέρεια χρειάζεται ένα διαφορετικό αναπτυξιακό υπόδειγμα, που θα στηρίζεται στην παραγωγή, στην κοινωνική συνοχή, στην ισότιμη πρόσβαση στις ευκαιρίες και στη δίκαιη κατανομή των πόρων.
Η πολιτική δεν κρίνεται μόνο από τις εξαγγελίες της. Κρίνεται από το αν ο αγρότης μπορεί να ζήσει από την παραγωγή του, αν ο επαγγελματίας μπορεί να διατηρήσει την επιχείρησή του, αν ο εργαζόμενος μπορεί να εξασφαλίσει αξιοπρεπές εισόδημα και αν ο νέος άνθρωπος έχει λόγο να παραμείνει και να δημιουργήσει στον τόπο του.
Δεν μπορούμε να συμβιβαστούμε με την ιδέα ότι οι Σέρρες θα συνεχίσουν να χάνουν πληθυσμό, παραγωγικό δυναμικό, εισόδημα και ευκαιρίες.
Οι Σέρρες δεν στερούνται δυνατοτήτων. Στερούνται ενός ολοκληρωμένου, μακρόπνοου και αποτελεσματικού σχεδίου αξιοποίησής τους.
Ο τόπος μας χρειάζεται μια νέα αναπτυξιακή συμφωνία.
Μια συμφωνία που θα δίνει προοπτική στους νέους, αξιοπρέπεια στους εργαζόμενους, ασφάλεια στους παραγωγούς και πραγματικές δυνατότητες στις επιχειρήσεις.
Δεν αρκεί να περιγράφουμε την παρακμή. Οφείλουμε να καταθέτουμε λύσεις, να διεκδικουμε πόρους και να αναλαμβάνουμε ευθύνη για την υλοποίησή τους.
Γιατί η ανάπτυξη των Σερρών δεν είναι ένα τοπικό αίτημα. Είναι ζήτημα κοινωνικής δικαιοσύνης, ισότιμης περιφερειακής ανάπτυξης και εθνικής προτεραιότητας.
