Μελέτη ψηφιδωτού Αφοσιωμένος στο καβαλέτο ήταν. Γράφει ο Μάρκος Μπόλαρης

- Δάσκαλε, τι σχεδιάζεις ;
Ρώτησα, μα σαν να μην άκουσε, συνέχισε,
προσηλωμένος στον κόσμο του,
χρώματα ζωγραφικής - αγιογραφίας,
πινέλα διαφόρων
ειδών, τα καβαλέτα, οι μουσαμάδες,
οι ταμπλάδες, τα σχέδια , δυό καρέκλες,
τον παρακολουθούσα, πολλές φορές,
φοιτητής τότες στο δεύτερο
της Νομικής έτος , παρακολουθούσα
την τέχνη του
με τις ώρες, κυρίως μεσημέρι,
μετά τα πρωινά μαθήματα στο αμφιθέατρο,
στο εργαστήρι του, ατελιέ κατ’ άλλους,
που παραδίπλα από την έκθεση των ξυλογλύπτων
εκκλησιαστικών σκευών κι επίπλων του πατέρα μου,
ήταν, επί της οδού Εγνατίας, στο ίδιο οικοδομικό τετράγωνο με το Αγιονορείτικο Μετόχι του Αγίου Χαραλάμπους της Σιμωνόπετρας,
πέρασε ώρα,
θαρρούσα πιά πως δεν άκουσε την ερώτηση ,
αναρωτιόμουν εάν έπρεπε να ξαναρωτήσω,
με τον κίνδυνο να γενώ ενοχλητικός,
όταν χαμηλόφωνα , γύρισε και μου είπε :
- Μελέτη.
Έτσι μονολεκτικά .
Ήταν μορφή ο κυρ Κώστας, όχι στα λόγια,
είχε χαρακτήρα , ένα ξεχωριστό χαρακτήρα ,
είχε μιά ευαισθησία που την διάβαζα στα μάτια του , και τούτη
την αίσθηση του κάλλους που τον συνείχε,
πριν την ιδείς στα έργα του,
στους πίνακές του τους ζωγραφικούς,
ή πάλιν πρίν την απολαύσεις
εικαστικώς
στις εικόνες του , μπορούσες να την διαβάσεις
στα μάτια του !
Χρόνους έψαχνα να βρώ
τι μου θυμίζουν τούτα τα μάτια
του Δασκάλου, χρόνους !
Ώσπου μια μέρα,
ξανασταμάτησα μπροστά σ’ ένα έργο
του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου
το «Διεμερίσαντο τα ιμάτιά μου»,
ένα συγκλονιστικά τολμηρό έργο
με τον Χριστό , έργο ως προάγγελο
του εξπρεσιονισμού,
με τον Χριστό στο κέντρο της σύνθεσης
να φορά τον πορφυρό άραφο χιτώνα !
Άφωνος !
Επικέντρωσα το ενδιαφέρον στα μάτια
του Χριστού
στον εξαίσιο αυτό πίνακα,
τα μάτια που στρέφονται προς τα άνω,
τα μάτια και η ματιά που δείχνουν ότι
ο Χριστός
με επίγνωση πορεύεται στο Σταυρό,
συγχωρώντας τους σταυρωτήδες του,
κι ήταν , όχι δεν είναι ιεροσυλία,
επειδή, ο πίνακας αυτός του Δομήνικου
από το Φοδελε του Μεγάλου Κάστρου της Κάντιας
της νατουραλιστικής ζωγραφικής έργο είναι ,
στο έργο του Γκρέκο στοιχεία Μανιερισμού δένουν
με στοιχεία της βυζαντινής τέχνης, με
τις Αναγεννησιακές επιρροές ,
όχι, δεν είναι εικόνα της καθ’ ημάς
εκκλησιαστικής παράδοσης ,
που έγνοια και σκοπό και λειτούργημα έχει
να αποτυπώνει εν εικονίσμασι
το Κάλλος το άρρητον
του Ενανθρωπήσαντος Λόγου,
κι ήταν, ενεός, σα να έβλεπα
τα μάτια του κυρ Κώστα του Δάσκαλου
του Κώστα του Τσιλσαββίδη,
πώς να το ειπώ , ήταν
της ψυχής του ένας φαεινός καθρέφτης,
ωσάν να τα δάνεισε στον Ελ Γκρέκο για τις ανάγκες
τις ζωγραφικές ενός
από τα αριστουργήματά του !
Στην θεοφρούρητη πόλη των Σερρών
γεννημένος, νωρίς, έφηβος βρέθηκε
στη Θεσσαλονίκη,
παρά τους πόδας του σοφού Γαμαλιήλ εφοίτησε,
τον κυρ Νίκο τον Γεωργιάδη μνημονεύω,
τον σεβάσμιο της παραδοσιακής αγιογραφίας
δάσκαλο και μαίστορα , που σειράν
όλην αγιογράφων εδίδαξε , την ποιότητα
επιδιώκοντας των αριστουργημάτων της Μακεδονικής Σχολής ,
κι εκεί , ο Κώστας, ορφανό από την συνοικία των Καντακουζηνών Αυτοκρατόρων , την ανατολική εκτός του Κάστρου , αναδείχτηκε των μαθητών άριστος.
- Τι άραγε μελέτη να ‘ναι αυτή ,
απόσωσα τον λόγο αργότερα .
Σταμάτησε.
Με κοίταξε ,
- Το ψηφιδωτό μελετώ !
Τούτη την άλλη έκφραση !
Μετρώ τις δυνάμεις μου !
Θα καταπιαστώ μ’ αυτό !
Αλλά, ξέρεις, δεν μ’ αρέσουν τα μέτρια,
τα χλιαρά, τα ψεύτικα !
Η τέχνη είναι έκφραση Αλήθειας !
Αλήθειας κι ομορφιάς !
Να ψευτίζεται η αλήθεια είναι έγκλημα !
Να ψευτίζεται η ομορφιά, το ίδιο !
Θυμάσαι τον Προφήτη Δαβίδ ;
«Εν τη μελέτη μου εκκαυθήσεται πύρ»
- Και τι κάνεις ;
Τι μελετάς ;
Πώς ;
- Όπως στην ζωγραφική τα χρώματα ,
καίριο υλικό και μείζον ,
έτσι και στο ψηφιδωτό η πέτρα, το βότσαλο,
το χρωματιστό βότσαλο, οι κυματισμοί του,
οι αποχρώσεις του !
Μήνες τώρα περπατώ σε ακροθαλασσιές,
μήνες τώρα μαζεύω βότσαλα, πέτρες, πετρώματα,
εκατοντάδες αποχρώσεις, χιλιάδες,
δεν με νοιάζει να προμηθευτώ τις έτοιμες
πέτρες που πωλούνται στο διεθνές εμπόριο,
είναι ψεύτικες,
δεν είναι φυσικές,
και τώρα , εδώ , πάνω στο ξύλο σχεδιάζω την εικόνα τού Τιμίου Προδρόμου, ωσάν να ήταν ψηφιδωτό !
Μια μελέτη ζωγραφική , μια δοκιμή,
πριν να πέσω στην θάλασσα του ψηφιδωτού !
Με πήρε απ’ το χέρι
και στο βάθος του εργαστηρίου που έδειξε
τις συλλογές από τα χίλια - μύρια βότσαλα,
άσπρα, ξέξασπρα, μαύρα λογιώ - λογιώ, γκριζωπά και θαλασσί, κίτρινα και ώχρες, σκουροπράσινα και πράσινα, πορφυρά και πορτοκαλί, αποχρώσεις επί αποχρώσεων, πάνω σε ράφια επιμελώς τοποθετημένα.
- Έλα να ιδείς , η προετοιμασία βαίνει καλώς !
Κι είναι τέτοιος ο χρωματικός πλούτος
της φυσικής πέτρας , τόσον απέραντες οι αποχρώσεις που πραγματικά τούτο το υλικό,
το φυσικό υλικό, είναι απείρως καλύτερο,
θα μας δώσει μεγαλειώδεις συνθέσεις ψηφιδωτού !
Έλεγε και είχε ενθουσιαστεί !
Της Ωραιότητος εραστής !
Την άλλη βδομάδα , όταν ξαναπήγα για το μάθημα
η εικόνα , που την είχε αγιογράφησει ως μελέτη ψηφιδωτού , ήταν ολοκληρωμένη !
Κι από το βράδυ της ίδιας μέρας
στόλιζε το φοιτητικό μου γραφείο,
ευγνώμων υπάρχω πάντοτε και τον μνημονεύω,
τον καλλιτέχνη της ωραιότητος, της ποιότητος,
της ομορφιάς , που δεν καταδέχτηκε ποτές να ψευτίσει την τέχνη του ,
της αλήθειας και του κάλλους
εραστής !
Κι έκτοτε , κοντά πενήντα τόσους χρόνους,
ως φυλακτήριον Προδρομικό ,
τούτη η Μελέτη,
στης οικογενειακής εστίας
το εικονοστάσι !
Τον θυμήθηκα την σήμερον , ο Θεός συγχωρήσει ,
τον εξαίρετο μαίστορα
της ζωγραφίας τε και του ψηφιδωτού,
τον άξιο συνεχιστή των μεγάλων της καθ’ ημάς Ανατολής τεχνιτών ,
αυτών που επιχείρησαν κι επέτυχαν,
Θείω Πνεύματι ελαυνόμενοι,
να αποτυπώσουν εν εικονίσμασι
την του κλίναντος τους ουρανούς
Επιφάνειαν!
Ήθελα να ευχηθώ στους εορτάζοντες
τούτη την ευφρόσυνη ημέρα,
στον Ιωάννη- Πρόδρομο , στον Γιάννη
και στον μικρό Μακρύ Γιάννη,
να τους ευχηθώ τα κρείττονα !
Κι ο Τίμιος Πρόδρομος ως παρρησίαν έχων πολλήν
ρύστης και προστάτης !
Νύν και αεί !
Σ’ όλους τους Γιάννηδες, σ’ όλες τις Γιαννούλες
σ’ όλην την επικράτεια Κυρίου,
Πολυχρονίαν εύχομαι
άμα τε και καλλιχρονίαν !