Πάσχα στις Σέρρες - Ήθη και έθιμα στο Νομό Σερρών

Σήμερα Μεγάλη Παρασκευή, κατά την περιφορά του Επιταφίου θα αναβιώσει για άλλη μια χρονιά στη συνοικία του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου, το έθιμο «Αδώνια» Σύμφωνα με το τελετουργικό του εθίμου, όταν ο Επιτάφιος πλησιάζει, κάθε νοικοκυρά τοποθετεί στο κατώφλι του σπιτιού της ένα τραπεζάκι, πάνω στο οποίο έχει τοποθετήσει θυμίαμα και την εικόνα του Εσταυρωμένου, πλαισιωμένη από πασχαλιές και άλλα άνθη.

Η νοικοκυρά θα ανάψει το καντηλάκι της και το θυμιατό της και θα μοιράσει της ευωδίες του σε όλη την γειτονιά…

Κάθε Μεγάλη Παρασκευή στο Νέο Σούλι αναβιώνει το έθιμο «Γεφύρια».

Το μοναδικό αυτό έθιμο βρίσκει τις ρίζες του στα βάθη των αιώνων και συνεχίζεται από γενιά σε γενιά.

Σύμφωνα με αυτό, νεαρές κοπέλες και παλικάρια, όλη τη Μεγάλη Εβδομάδα μαζεύουν από τις αυλές των σπιτιών διάφορα λουλούδια και μεγάλα φύλλα δέντρων.

Το πρωί της Μεγάλης Παρασκευής ξεκινά ο στολισμός των «Γεφυριών».

Ξύλινες και μεταλλικές κατασκευές στο σχήμα γεφυριού τοποθετούνται ψηλά από τη μία πλευρά του δρόμου έως την άλλη.

Οι κατασκευές στολίζονται με πολλά λουλούδια και εικόνες που φέρνει ο κάθε κάτοικος από το σπίτι του.

Σε όλη τη διαδρομή που θα διανύσει το βράδυ ο Επιτάφιος θα περάσει κάτω από τα στολισμένα «Γεφύρια» που θα παραμείνουν στο χωριό 40 ημέρες, έως την «Ανάληψη του Κυρίου».

Μετά οι κάτοικοι θα πάρουν τα ξερά λουλούδια και τις εικόνες και θα τα βάλουν στο εικονοστάσι του σπιτιού, για να έχουν την ευλογία του Χριστού όλο τον χρόνο.

Το Mεγάλο Σάββατο στην Πεντάπολη, θα έχουμε το «Κάψιμο του Ιούδα».

Μικροί και μεγάλοι περιμένουν με αγωνία κάθε χρόνο το «Κάψιμο του Ιούδα».

Το έθιμο γίνεται το βράδυ του Μεγάλου Σαββάτου, μετά την αναγγελία της Ανάστασης του Κυρίου.

Μόλις ακουστεί το «Χριστός Ανέστη» μικροί και μεγάλοι, με λαμπάδες από μελισσοκέρι, κατευθύνονται στην εκκλησιαστική πλατεία του Αγίου Αθανασίου, όπου καίνε το αχυρένιο ομοίωμα του Ιούδα, το οποίο κατασκεύασαν το πρωί οι νέοι του χωριού και το κρέμασαν στο «ικρίωμα», την κρεμάλα, για να το βλέπουν όλοι και με αυτόν τον τρόπο γίνονται οι εικονικοί τιμωροί του Ισκαριώτη και καίνε τον μισητό Ιούδα.

Βεγγαλικά σκίζουν τον ουρανό και οι κροτίδες σπάνε σε κάθε σημείο της εκκλησίας.

Για τους περισσότερους είναι η εξιλέωση μετά το θείο δράμα.

Βέβαια το έθιμο το συναντάμε και σε άλλες περιοχές των Σερρών, όμως η Πεντάπολη, λόγω παράδοσης κερδίζει και τους περισσότερους επισκέπτες.

Όπως κάθε χρόνο….

Στην Καστανούσα του δήμου Σιντικής αναβιώνουν κάθε χρόνο οι «αυγομαχίες» που λαμβάνουν χώρα το πρωί της δεύτερης εορταστικής ημέρας του Πάσχα.

Το έθιμο βρίσκει τις ρίζες του στον ελληνικό Πόντο και συμβολίζει την Ανάσταση του Κυρίου και τη σύγκρουση του καλού με το κακό.

Η προετοιμασία των αυγών ξεκινά από τον Μάρτιο και αυτοί που συμμετέχουν στον διαγωνισμό προσέχουν τις κότες τους ως κόρη οφθαλμού.

Τις ταΐζουν μόνο με καθαρό σιτάρι και λίγο άμμο, που είναι και το μυστικό για να κάνουν οι κότες αυγά με γερό τσόφλι.

Στον διαγωνισμό χρησιμοποιούνται μόνο άβραστα αυγά κότας, με το σχήμα και το μέγεθος να μην έχουν σημασία.

Ο κάθε διαγωνιζόμενος έχει στη διάθεσή του 30 αυγά και νικητής αναδεικνύεται αυτός που έχει τα λιγότερα σπασμένα αυγά!

Όσο για το έπαθλο είναι, ως συνήθως, χρηματικό ποσό.

Βέβαια σημασία έχει η …νίκη!

Σωστά;

Όχι μόνο στον Εμμανουήλ Παπά, αλλά και σε πολλές άλλες περιοχές του Νομού Σερρών, όπως στο Σιδηρόκαστρο αλλά και σε χωριά της Βισαλτίας, διατηρείται το έθιμο του «καψίματος του Ιούδα» τηρώντας τα έθιμα των προγόνων μας.

Έτσι το βράδυ της Ανάστασης πολλά χωριά γίνονται σημεία αναφοράς για ολόκληρο τον νομό Σερρών, αναβιώνοντας ένα από τα πιο υποβλητικά έθιμα της περιοχής

Το ομοίωμα καίγεται συμβολικά, συνήθως την Κυριακή του Πάσχα, μπροστά σε πλήθος κόσμου, με την φωτιά να συμβολίζει την τιμωρία της προδοσίας αλλά και την κάθαρση.

Είναι μια δυνατή εικόνα που συγκεντρώνει μικρούς και μεγάλους και δημιουργεί ένα έντονο συναισθηματικό κλίμα, καθώς τα πασχαλινά έθιμα είναι αυθεντικά και ως ζωντανές παραδόσεις συνεχίζουν να αποτελούν κομμάτι της καθημερινότητας των ανθρώπων.

Όπως το σούβλισμα την ημέρα του Πάσχα που δεν είναι ένα καινούργιο έθιμο, αλλά από αυτά που έμειναν …παραδοσιακά

Μάλιστα παλαιότερα το κρέας ψηνόταν στους ξυλόφουρνους και κατά τη διάρκεια του ψησίματος γινόταν ''η κούνια'' στην αυλή και το Πάσχα έκαναν μια κούνια στην αυλή με σχοινί και κουρέλι κρεμασμένη από ένα δέντρο.

Σε αυτά ανέβαιναν πρώτα τα κορίτσια και μετά τα αγόρια, με την γιαγιά να φωνάζει ο όνομα, αυτού που κουνούσε, δυνατά «για να ακουστεί στα πέρατα του κόσμου». Μετά έδινε σε όλους από ένα κόκκινο αυγό και τους έβαζε και μια μικρή πέτρα στην τσέπη, για να είναι γεροί.

Και κυρίως …δυνατοί!