Τέλος ο δεύτερος γύρος στις επόμενες αυτοδιοικητικές εκλογές
Υπόσχεται ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης Διαφάνεια, έλεγχο και οικονομική διαχείριση
Σε δημόσια διαβούλευση έως τις 4 Ιουνίου 2026 τέθηκε ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης που φέρνει εκτεταμένες αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας των δήμων και των περιφερειών της χώρας, με αιχμή την κατάργηση του δεύτερου γύρου στις αυτοδιοικητικές εκλογές.
Πρόκειται για ένα εκτενές νομοθέτημα 761 άρθρων, το οποίο συγκεντρώνει και εκσυγχρονίζει περίπου 2.000 διάσπαρτες διατάξεις που αφορούν το σύνολο του πλαισίου λειτουργίας της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Στόχος του υπουργείου είναι η δημιουργία ενός ενιαίου νομοθετικού πλαισίου για δήμους και περιφέρειες, καθώς μέχρι σήμερα υπήρχε κατακερματισμός διατάξεων που δημιουργούσε ασάφειες και επικαλύψεις αρμοδιοτήτων.
Με τον νέο Κώδικα επιχειρείται η αποσαφήνιση του ρόλου των θεσμικών οργάνων, όπως τα δημοτικά και περιφερειακά συμβούλια και οι επιτροπές τους, με στόχο την πιο αποτελεσματική λειτουργία της διοίκησης.
Υπόσχεται ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης διαφάνεια, έλεγχο και οικονομική διαχείριση
Σε δημόσια διαβούλευση έως τις 4 Ιουνίου 2026 τέθηκε ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης από το Υπουργείο Εσωτερικών, ο οποίος φέρνει εκτεταμένες αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας των δήμων και των περιφερειών της χώρας, με αιχμή την κατάργηση του δεύτερου γύρου στις αυτοδιοικητικές εκλογές.
Μεταξύ των βασικών παρεμβάσεων στο νέο Κώδικα της τοπικής αυτοδιοίκησης
περιλαμβάνεται η ενίσχυση της διαφάνειας και της λογοδοσίας, μέσω ψηφιακών εργαλείων και υποχρεωτικής δημοσιοποίησης αποφάσεων, ενώ παράλληλα, θεσπίζεται αυστηρό πλαίσιο ελέγχου νομιμότητας των πράξεων των ΟΤΑ, μέσω ειδικής υπηρεσίας και πληροφοριακού συστήματος, με στόχο –όπως αναφέρεται– τον αποκλεισμό ελέγχου σκοπιμότητας και την επικέντρωση στη νομιμότητα.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στην αναδιοργάνωση των οικονομικών υπηρεσιών, ώστε να περιοριστούν οι «γκρίζες ζώνες» και οι διαφορετικές ερμηνείες.
Ψηφιακή μετάβαση και συμμετοχή πολιτών
Ο νέος Κώδικας προβλέπει εκτεταμένο ψηφιακό μετασχηματισμό της Αυτοδιοίκησης, με την ανάπτυξη ηλεκτρονικών εφαρμογών για τη συμμετοχή των πολιτών αλλά και τη διευκόλυνση της καθημερινής εξυπηρέτησής τους.
Στο ίδιο πλαίσιο ενισχύεται η συμμετοχή των πολιτών μέσω δημοτικών δημοψηφισμάτων, καθώς και η αναβάθμιση των συμβουλίων νέων με ηλεκτρονικές διαδικασίες.
Οι 10 βασικές αλλαγές
Σύμφωνα με το Υπουργείο Εσωτερικών, οι βασικότερες αλλαγές αφορούν:
• Ενιαίο θεσμικό πλαίσιο για δήμους και περιφέρειες
• Θεσμοθέτηση συμβουλευτικών δημοψηφισμάτων
• Ενίσχυση διαφάνειας και λογοδοσίας
• Αναδιοργάνωση της δομής διακυβέρνησης των ΟΤΑ
• Ψηφιακό εκσυγχρονισμό λειτουργιών και υπηρεσιών
• Νέο πλαίσιο ελέγχου νομιμότητας
• Σαφή προσδιορισμό θέσης και αμοιβών αιρετών
• Καταγραφή και οριοθέτηση αρμοδιοτήτων
• Κατάργηση δεύτερου γύρου εκλογών
• Ενίσχυση ηλεκτρονικής συμμετοχής πολιτών
Όπως επισημαίνεται από το Υπουργείο Εσωτερικών, η ύπαρξη ενιαίου Κώδικα αναμένεται να μειώσει τη γραφειοκρατία, να διευκολύνει αιρετούς και πολίτες, να ενισχύσει τη διαφάνεια και να βελτιώσει την αποτελεσματικότητα της διοίκησης, μέσα από απλοποιημένες και ενιαίες διαδικασίες.
Παράλληλα, τονίζεται ότι οι νέες ρυθμίσεις στοχεύουν στην ενίσχυση της συμμετοχής των πολιτών και στην καλύτερη αξιοποίηση των πόρων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Ουσιαστικά στο σχέδιο νόμου γίνεται καταγραφή και συστηματοποίηση των αρμοδιοτήτων των δήμων και των περιφερειών στο πλαίσιο της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης, με στόχο τη σαφή κατανομή τους μεταξύ των διαφορετικών επιπέδων διοίκησης.
Με τον τρόπο αυτόν, αποφεύγονται επικαλύψεις και κενά, ενώ ενισχύεται η συνεργασία μεταξύ των επιπέδων διακυβέρνησης (κεντρικό κράτος, δήμοι, περιφέρειες).
Όλες οι βασικές διατάξεις συγκεντρώνονται σε έναν Κώδικα, ώστε να μην απαιτείται να ψάξει ή να γνωρίζει κάποιος ένα δαιδαλώδες παράπλευρο δίκαιο.
Καταργούνται ή ενσωματώνονται παλαιότερες διάσπαρτες ρυθμίσεις και εξασφαλίζεται ενιαία ερμηνεία και εφαρμογή.
Με αυτόν τον τρόπο αντιμετωπίζονται χρόνια προβλήματα και δυσλειτουργίες που αντιμετωπίζουν οι ΟΤΑ μέσα σε ένα περιβάλλον έντονης πολυνομίας.
Η κατάσταση αυτή είχε ως αποτέλεσμα τη δυσκολία εφαρμογής της νομοθεσίας, το αυξημένο διοικητικό κόστος, τις καθυστερήσεις στη λήψη και στην εφαρμογή αποφάσεων και την έλλειψη ασφάλειας δικαίου.
Όσο για τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης είναι αναρτημένος για σχόλια και παρατηρήσεις στον διαδικτυακό τόπο της Ανοιχτής Διακυβέρνησης (opengov.gr) έως τις 4 Ιουνίου 2026.
