"Ενεργοί Πολίτες Σερρών - Myseety" Οι εισηγήσεις στην ημερίδα «Διαχείριση Υδατικών Πόρων στη Π.Ε. Σερρών, Προβλήματα και Προοπτικές»

Οι "Ενεργοί Πολίτες Σερρών - Myseety" θέλοντας να συνεχίσουν και να διευρύνουν τη δημόσια συζήτηση, που άρχισε με την Ημερίδα, που διοργανώθηκε την 11/01/2026 στις Σέρρες, με θέμα: ΄΄Διαχείριση Υδατικών Πόρων στη Π.Ε. Σερρών, Προβλήματα και Προοπτικές΄΄, αποφάσισαν με Δελτία Τύπου να παρουσιάσουν σε περίληψη τις εισηγήσεις των εισηγητών της ημερίδας και να καλέσουν όποιον/α επιθυμεί να απευθύνει με mail, στο email του κάθε εισηγητή την τυχόν ερώτησή του/της.
Εισήγηση 6η: Τα εγγειοβελτιωτικά έργα (E.B.E.) στη Π.Ε. Σερρών. Προβλήματα & προοπτικές.
Οι ΟΕΒ ως φορείς λειτουργίας τους.
Εισηγητής: Ισαάκ Βαλμάς Γεωπόνος, μέλος Kίνησης Ενεργών Πολιτών Σερρών, email: valmasisaak@yahoo.gr

Η ιστορία των Ε.Β Έργων στη πεδιάδα Σερρών
Η κατάσταση στη πεδιάδα Σερρών, τη περίοδο μετά το 1ο Παγκόσμιο πόλεμο (1919), πριν τη κατασκευή των εγγειοβελτιωτικών έργων, ήταν τραγική. Το μεγαλύτερο τμήμα της πεδιάδας καταλάμβαναν λίμνες, με μεγαλύτερη τη λίμνη Αχινού και έλη, ή κατακλύζονταν περιοδικά - προσωρινά από νερά, ή καταλαμβάνονταν από πυκνά παραποτάμια δάση.
Η τότε Ελληνική Κυβέρνηση, παρά τη δεινή οικονομική κατάσταση της χώρας, με αποκορύφωση τη πτώχευση το 1932, υπό τη πίεση της ανάγκης αποκατάστασης των χιλιάδων προσφύγων, από τη Μικρασιατική καταστροφή του 1922, αλλά και των χιλιάδων θανάτων από την ελονοσία, αποφάσισε και υπέγραψε σύμβαση την 20 Οκτωβρίου 1928 με τη, γνωστή ως Monks-Ulen (Μ-U), κοινοπραξία 2 αμερικάνικων τεχνικών εταιρειών, με την οποία της ανέθεσε τη μελέτη και κατασκευή των εγγειοβελτιωτικών έργων, στις πεδιάδες Σερρών και Δράμας.
Τα κυριότερα έργα που μελέτησε και κατασκεύασε η M-U, απέβλεπαν στη προστασία της πεδιάδας από τις πλημμυρικές παροχές του Στρυμόνα και των γύρω από την πεδιάδα χειμάρρων, στην εξασφάλιση δυνατότητας άρδευσης της γης και στην αποστράγγιση της λίμνης Αχινού και των ελών. Τα έργα αυτά ήταν: α).Η δημιουργία νέας εγκιβωτισμένης κοίτης του Στρυμόνα, σε όλο το μήκος του, μέσα στη πεδιάδα Σερρών, για να μπορεί να μεταφέρει τις πλημμυρικές παροχές του. β).Η Δημιουργία της τεχνητής λίμνης Κερκίνη, με τη κατασκευή αναχώματος και (ρουφράκτη), με σκοπό την ανάσχεση των πλημμυρών, την αποταμίευση νερού για άρδευση και τη εναπόθεση των φερτών υλών του Στρυμόνα. γ).Η Αποξήρανση της τέως λίμνης Αχινού και των γύρω ελών,δ).Ο καθαρισμός, η διευθέτηση και ο εγκιβωτισμός της τάφρου Μπέλιτσα και των κυριότερων χειμάρρων και η κατασκευή ενός πλήρους δικτύου τάφρων, για την αποστράγγιση όλης της πεδιάδας.ε).Τέλος στα έργα αυτά περιλαμβάνονταν και η κατασκευή (3) υδροληψιών και των κύριων διωρύγων, για την υδροδότηση(5) αρδευτικών δικτύων, για την άρδευση 456.000 στρ.

Μετά τα έργα της M-U όμως, από το1937-1970 ελάχιστα έργα έγιναν απ’τις υπηρεσίες του Υπ.Δ.Έργων. Αυτά ήταν κυρίως έργα επισκευής των ζημιών από το 2ο παγκ.πόλεμο και της συντήρησης των έργων της M-U, το κυριότερο δε από αυτά ήταν η Ενίσχυση της Θεμελίωσης του φράγματος κι η Ανύψωση του Αναχώματος της λίμνης,με χρήματα του σχεδίου Μάρσαλ. Στα τέλη της 10ετίας του 1960 συντάχθηκε το "Τελικό Σχέδιο Αναπτύξεως της Πεδιάδος Σερρών".
Με βάση το Σχέδιο αυτό κατασκευάσθηκαν τη περίοδο 1970-80 έργα που αφορούσαν τη συντήρηση, ήτοι καθαρισμό της λ.Κερκίνη και της κοίτης του Στρυμόνα, σε όλο της το μήκος, καθώς και της Μπέλιτσας και των κυριότερων χειμάρρων, αλλά και τη συμπλήρωση των έργων της M-U με:Τη κατασκευή νέου ρουφράκτη, μεγαλύτερου του παλαιού, την ανύψωση του υπάρχοντος (ανατολικού) αναχώματος, κατά 5μ, τη κατασκευή νέου αναχώματος (δυτικού), με σκοπό να αυξηθεί η χωρητικότητα της λ.Κερκίνη στα 500 εκατ.m3, να αποκατασταθεί η αποχετευτικότητα του ποταμού, της Μπέλιτσας και των χειμάρρων, για να μπορούν να δεχθούν και να απάγουν στη θάλασσα πλημμυρικές παροχές. Επίσης προβλέπονταν και άλλα νέα έργα αντιπλημμυρικής προστασίας που ήταν η Διάνοιξη νέας εκτροπής του ποταμού, που δεν έγινε, και η Εκτροπή του χειμάρρου Κρουσοβίτη , που δεν ολοκληρώθηκε. Τέλος προβλέπονταν και έργα για την Επέκταση των αρδεύσεων από 230.000 σε 920.000στρ.με τη κατασκευή νέων αρδ.δικτύων και των έργων κεφαλής τους(υδροληψία Υ2 και διώρυγες 1Κ,3Κ,4Κ).Από αυτά όμως έγιναν μόνο τα αρδ.δίκτυα τεχνητής βροχής Σιδ/στρου, Νιγρίτας και Δημητριτσίου, συνολικής έκτασης185.000 στρ.,καθώς και τα έργα υδροδότησής τους, ήτοι η υδροληψία Υ2, στο ανατ.ανάχωμα και τμήματα των κύριων διωρύγων 3Κ και 1Κ, και 5Κ όχι όμως η διώρυγα 4Κ.
Από το 1948 επίσης ως σήμερα οι υπηρεσίες του Υπ.Γεωργίας, ανακατασκεύασαν με επενδεδυμένες διώρυγες τμήματα των αρδ.δικτύων Ηράκλειας, και Φυλλίδας, συνολικής έκτασης 120.000 στρ.,αφήνοντας, ελλείψει πιστώσεων, τα υπόλοιπα τμήματα τους με χωμάτινες διώρυγες. Επίσης απ’την ΥΕΒ έγιναν κι άλλα μικρότερα δίκτυα, όπως το Αρδ.δίκτυο Αλιστράτης 4.000στρ. και έργα συμπληρωματικής υδροδότησης του Δυτ.Τμήματος του δικτύου Φυλλίδας.
Δυστυχώς μετά τα έργα της περιόδου 1970-1980 έως σήμερα,ελάχιστα έργα έγιναν, για συντήρηση των Ε.Β.Έργων στη πεδιάδα Σερρών, γι’ αυτό σήμερα υπάρχει σοβαρός κίνδυνος πρόκλησης βιβλικών πλημμυρικών καταστροφών. Μόλις το 2023 άρχισε η εκτέλεση του έργου εγκατάστασης συστήματος Τηλεμετρίας στα(3) δίκτυα τ.β.
Τα αρδευτικά δίκτυα μετά τη κατασκευή τους τα λειτουργούν οι ΟΕΒ
Οι ΟΕΒ, είναι οργανισμοί κοινής ωφέλειας, μη κερδοσκοπικοί, που εποπτεύονται από το ΥΠΑΤ, με τις υπηρεσίες της Περιφέρειας και της Αποκεντρωμένη Διοίκησης.(Ν.Δ.3881/1958).
Αποστολή τους η αξιοποίηση των Αρδ.Δικτύων. Διακρίνονται σε (ΓΟΕΒ) & (ΤΟΕΒ). Στις Σέρρες έχουμε (13) ΤΟΕΒ και (1) ΓΟΕΒ, που συντονίζει και βοηθά τους ΤΟΕΒ στο έργο τους .
Οι ΤΟΕΒ λειτουργούν με τρόπο υποδειγματικά δημοκρατικό και προσφέρουν τεράστιο έργο, για τη συντήρηση, λειτουργία και διοίκηση των δικτύων τους, που αν και τα περισσότερα είναι πολύ παλιά, με πολλά σοβαρά προβλήματα, συνεχίζουν να υπάρχουν και να λειτουργούν με σημαντικό οικονομικό όφελος στη τοπική και εθνική οικονομία, χωρίς μάλιστα καμία ουσιαστική οικονομική βοήθεια από το κράτος. Απαιτείται η ανακατασκευή–εκσυγχρονισμός των αρδ.δικτύων καθώς και η τροποποίηση της νομοθεσίας περί ΟΕΒ, για να βελτιωθεί η λειτουργία τους, στο τρόπο εκλογής των οργάνων τους και είσπραξης των υπερήμερων οφειλών των μελών τους.