Σέρρες: Εκλάπησαν από Εικοσιφοίνισσα, Τίμιο Πρόδρομο και Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης και επιστρέφουν στην Ελλάδα
Υπογραφή μνημονίου Κατανόησης μεταξύ Ελλάδας - Βουλγαρίας - Επιστρέφουν στη σερραϊκή γη τα κλαπέντα κειμήλια - Τι έγινε το τελευταίο 4μηνο
Τέσσερις μήνες πριν συναντήθηκε στο Μέγαρο Μαξίμου ο Μητροπολίτης Σερρών και Νιγρίτης κ.κ. Θεολόγος με τον Κυριάκο Μητσοτάκη, παρουσία του Βουλευτού Σερρών κ.Χατζηβασιλείου και κεντρικό ζήτημα της συζήτησης ήταν η επιστροφή των κλαπέντων κειμηλίων της Σερραϊκής Εκκλησίας από τους Βουλγάρους, κατά το 1913,1917 και 1942 και ο επαναπατρισμός τους στον τόπο μας.
Σήμερα Αθήνα και Σόφια συμφώνησαν στην παράδοση στη Βουλγαρία των οστών που αποδίδονται στον Τσάρο Σαμουήλ και παράλληλα την επιστροφή στην Ελλάδα 48 ιστορικών και θρησκευτικών κειμηλίων που εκλάπησαν από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοίνισσης, την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών και την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης, μετά την υπογραφή Μνημόνιου Κατανόησης μεταξύ των Υπουργών Πολιτισμού Ελλάδας και Βουλγαρίας, Λίνας Μενδώνη και Evtim Miloshev.
Μεταξύ των Υπουργών Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη και Evtim Miloshev Υπογραφή μνημονίου Κατανόησης
Υπεγράφη χθες Μνημόνιο Κατανόησης μεταξύ των Υπουργών Πολιτισμού Ελλάδας και Βουλγαρίας, Λίνας Μενδώνη και Evtim Miloshev, για την αμοιβαία «κατάθεση» κειμηλίων ιστορικής αξίας για τις δύο χώρες.
Πρόκειται για μια, ιστορικής σημασίας, συμφωνία για την οποία το Υπουργείο Πολιτισμού εργάστηκε συστηματικά.
Στην Ελλάδα επιστρέφουν 48 κειμήλια προερχόμενα από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοίνισσης, την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών και την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης, τα οποία είχαν μεταφερθεί στη Σόφια, το 1917, κατά τη διάρκεια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου και τα οποία εκτίθεντο ή φυλάσσονταν στο Εθνικό Μουσείο Ιστορίας της Βουλγαρίας.
Από την πλευρά της, η Ελλάδα θα παραδώσει στη Βουλγαρία τα λείψανα που ανευρέθηκαν στη Βασιλική του Αγίου Αχίλλειου, το 1965, από τον καθηγητή Νικόλαο Μουτσόπουλο και που έχουν ταυτοποιηθεί ως ανήκοντα στον Τσάρο Σαμουήλ της Βουλγαρίας, (997-1014), μαζί με το λοιπό ανθρωπολογικό υλικό που βρέθηκε στις συνολικά τέσσερις σαρκοφάγους, εντός της Βασιλικής.
Τα εν λόγω λείψανα φυλάσσονταν τα τελευταία χρόνια στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού, στη Θεσσαλονίκη.
Οι δύο πλευρές συμφώνησαν τη συνέχιση των διαπραγματεύσεων για την ταυτοποίηση και ένταξη σε επακόλουθη συμφωνία, ιστορικών αντικειμένων αμοιβαίου ενδιαφέροντος που δεν υπάχθηκαν στην παρούσα.
Η υπογραφή των σχετικών πρωτοκόλλων θα λάβει χώρα στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού το Σάββατο, 3 Οκτωβρίου τ.έ., παρουσία των Πρωθυπουργών των δύο χωρών, Κυριάκου Μητσοτάκη και Rumen Radev.
Τα κειμήλια θα εκτεθούν στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού έως τις 5 Νοεμβρίου 2026 και ακολούθως, θα παραδοθούν στις Ιερές Μονές Τιμίου Προδρόμου Σερρών, Εικοσιφοινίσσης και στην Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης, αναλόγως της προελεύσεώς τους.
Θυμίζουμε πως πριν τέσσερις μήνες ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Σερρών και Νιγρίτης κ.κ. Θεολόγος εζήτησε την αρωγή του Πρωθυπουργού και της Ελληνικής Κυβερνήσεως για την επιστροφή των κλαπέντων ιερών κειμηλίων από την Εκκλησία των Σερρών, κατά τα έτη 1913,1917 και 1942, τονίζοντας ότι, η τοπική Εκκλησία, ως είναι φυσικόν και αυτονόητον, από πολλών ετών αγωνίζεται για τον επαναπατρισμό των αφαιρεθέντων κειμηλίων, με δύναμη και συνέπεια, χωρίς να υποστείλει την σημαία του δικαίου αυτού πανσερραϊκού αιτήματος, ενώ την παράκληση αυτή του Σεβασμιωτάτου, υπεστήριξε ενθέρμως και ο παριστάμενος στην συνάντηση, Βουλευτής Σερρών κ. Αναστάσιος Χατζηβασιλείου.
Ο κ. Μητσοτάκης τότε διαβεβαίωσε ότι το δίκαιο αυτό αίτημα της Σερραϊκής Εκκλησίας και κοινωνίας ευρύτερα, βρίσκεται υψηλά στο διαπραγματευτικό χαρτοφυλάκιο της Ελληνικής Πολιτείας και των συναρμοδίων Υπουργείων με την γείτονα Χώρα και θα υπάρξει συνέχεια και επίταση των προσπαθειών.
Είχε προηγηθεί βέβαια μια συνάντηση του τότε βουλευτή Τάσου Χατζηβασιλείου με τον Υπουργό Εξωτερικών, Γιώργο Γεραπετρίτη, με θέμα τον επαναπατρισμό των εκκλησιαστικών θησαυρών που εκλάπησαν και βρίσκονται στη Βουλγαρία, αμέσως μετά την εκδήλωση που διοργανώθηκε από την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης για τα κλαπέντα ιερά κειμήλια της Εκκλησίας των Σερρών, με την ιστορική και την νομική διάσταση της υπόθεσης από τον πρώην Πρόεδρο της Δημοκρατίας κ. Π. Παυλόπουλο.
Το Ιστορικό των κειμηλίων
Η περιοχή μας βρισκόταν υπο Βουλγαρική κατοχή, κατά την διάρκεια του 1ου Παγκοσμίου Πολέμου, (1916 - 1918), όπως και όλη η Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, ενώ στόχος της κατοχής, δεν ήταν μόνο η προσάρτηση των εδαφών, αλλά και ο εκβουλγαρισμός της περιοχής, για να υλοποιηθεί το όραμα της Μεγάλης Βουλγαρίας, που ήθελε έξοδο στο Αιγαίο.
Ανάμεσα στις μεθόδους που εφάρμοσαν οι Βούλγαροι, εκτός από την βία, τις εκτελέσεις και την οικονομική αφαίμαξη του ελληνικού πληθυσμού, ήταν και η θρησκευτική λεηλασία μοναστηριών και εκκλησιών, που είχαν σημαντικά κειμήλια, άρρηκτα συνδεδεμένα με τον ελληνισμό και την ορθοδοξία.
Έτσι βρέθηκαν στο στόχαστρό τους δύο εξέχοντα βυζαντινά μοναστήρια του νομού Σερρών μας
Η Μονή του Τιμίου Προδρόμου και η Μονή της Παναγίας Εικοσιφοινίσσης.
Η λεηλασία της Μονής Εικοσιφοινίσσης έγινε στις 27 Μαρτίου 1917, “Την Μεγάλην Δευτέραν της εβδομάδος και ώραν 2 μ.μ. ο Βούλγαρος οπλαρχηγός Πανίτσας και ο Βλαδίμηρος Σις, Αυστριακός την καταγωγήν, Βούλγαρος υπήκοος αρχαιολόγος […] Τα δε κλοπιμαία […] εφορτώθησαν εις 18 ημιόνους (σ.σ.: μουλάρια) και μετεφέρθησαν εις Δράμαν... Την ιστορικήν αξίαν αυτών ουδείς θα δυνηθή να περιγράψει”, σύμφωνα με τη μαρτυρία του Αρχιμανδρίτη Νεοφύτου, Ηγουμένου της Μονής.
Η σύληση της Μονής Τιμίου Προδρόμου συνέβη στις 28 Ιουνίου 1917, σύμφωνα με την μαρτυρία του Προδρομίτη Μοναχού Γαβριήλ Κουντιάδη, βούλγαροι κομιτατζήδες πρώτα απήγαγαν τους μοναχούς και τους οδήγησαν σιδηροδέσμιους στη Βουλγαρία και κατόπιν απογύμνωσαν το μοναστήρι από σκεύη και κειμήλια ανεκτίμητης αξίας, εικόνες, σταυρούς, κ.λπ.
Η επιστροφή μόνο 259 χειρογράφων
Μετά το τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου και σύμφωνα με το άρθρο 126 της Συνθήκης του Νεϊγύ του 1919, η Βουλγαρία υποχρεωνόταν να επιστρέψει όλους τους κλεμμένους θησαυρούς στην Ελλάδα. Το Μάιο του 1923, ο καθηγητής Βυζαντινής Αρχαιολογίας και Διευθυντής του Βυζαντινού Μουσείου Αθηνών, Γεώργιος Σωτηρίου μετέβη στη Σόφια με σκοπό τον επαναπατρισμό των κλεμμένων πολιτιστικών αγαθών. Μόνο που η Βουλγαρία επέστρεψε, μόνο 259 χειρόγραφους κώδικες στην Ελλάδα, από τους οποίους οι 254 φυλάσσονται σήμερα στην Εθνική Βιβλιοθήκη και οι 5 στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο Αθηνών και όχι στις Σέρρες, μιας και η φύλαξή τους σε μια πόλη χωρίς μουσείο είναι αδύνατη!
Που βρίσκονται τα κλοπιμαία
Για πάνω από μισό αιώνα, οι βουλγαρικές αρχές δήλωναν άγνοια για τα υπόλοιπα χειρόγραφα, αλλά στην πραγματικότητα, τα έκρυβαν στα υπόγεια της Βουλγαρικής Ακαδημίας Επιστημών.
Οι προσπάθειες Ελλήνων και ξένων επιστημόνων να τα εντοπίσουν ήταν επίμονες αλλά ατελέσφορες, όμως το 1987, τα κλεμμένα χειρόγραφα μεταφέρθηκαν, και παραμένουν μέχρι σήμερα, στο Κέντρο Σλαβοβυζαντινών Σπουδών “Ιβάν Ντούιτσεφ”. Το 1990, αποτέλεσε χρονιά ορόσημο, καθώς, σε διεθνές επιστημονικό συμπόσιο που διοργανώθηκε τον Αύγουστο στη Σόφια, παρουσία Βουλγάρων και Ελλήνων επιστημόνων, έγινε η ταυτοποίηση των χειρογράφων των δύο μοναστηριών. Όσο για τα θρησκευτικά κειμήλια, τα περισσότερα παρακρατούνται στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο της Βουλγαρίας στη Σόφια. Κάποια άλλα πουλήθηκαν ή έφτασαν με άλλους τρόπους, μέσω Βουλγαρίας, σε βιβλιοθήκες εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και ιδιωτικές συλλογές της Ευρώπης και των ΗΠΑ, ενώ το Οικουμενικό Πατριαρχείο ανακάλυψε ότι ορισμένα από τα κλοπιμαία βρίσκονται στη Βιβλιοθήκη Μόργκαν, στο Πανεπιστήμιο του Πρίνστον και στο Πανεπιστήμιο Ντιουκ. (Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος μήνυσε το Πανεπιστήμιο Πρίνστον ζητώντας την επιστροφή ιερών χειρογράφων χιλίων και πλέον ετών, τα οποία βρίσκονται επί δεκαετίες στη συλλογή της Βιβλιοθήκης του)
Από τη δεκαετία του ’90 και μετά, πύκνωσαν οι διαμαρτυρίες, τα ψηφίσματα και οι πρωτοβουλίες ευαισθητοποίησης σχετικά με την επιστροφή των κλοπιμαίων και οι προσπάθειες αυτές απέφεραν μικρές αλλά σημαντικές νίκες.
Τον Οκτώβριο του 2004, κατά τη διάρκεια επίσκεψης του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου στη Βουλγαρία, δόθηκε απλώς υπόσχεση από τον τότε πρόεδρο Γκεόργκι Παρβάνοφ για επιστροφή των ανεκτίμητων χειρογράφων και κειμηλίων, ενώ το 2014, η προσπάθεια της ελληνικής διπλωματίας για ανταλλαγή των κλεμμένων χειρογράφων με τα οστά του Τσάρου Σαμουήλ “ναυάγησε”, με αποτέλεσμα σήμερα τα κλοπιμαία να παρουσιάζονται στο λεγόμενο «Κέντρο Σλαβοβυζαντινών Μελετών Σόφιας – Ivan Douitsef» ως βουλγαρική πολιτιστική κληρονομιά!
Τον Ιούνιο του 2015, ο Μητροπολίτης Σερρών, Θεολόγος εξέφρασε τη θέση του πάνω στο ζήτημα, μιας και δεν πρόκειται για θέμα ηθικής τάξεως, αλλά για την αποκατάστασης της ιστορικής πραγματικότητας, καθώς τα χειρόγραφα και τα κειμήλια αυτά αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορίας του πολύπαθου τόπου μας που μας συνδέει με την Ιστορία μας και είναι υποχρέωση της βουλγαρικής κυβέρνησης και της βουλγαρικής Εκκλησίας η αποκατάσταση αυτής της αδικίας, η οποία εξακολουθεί και πληγώνει τον Σερραϊκό λαό.
Διαβάστε επίσης
